Η αυστηρότητα του νόμου μπορεί να γίνει και καλλιτεχνικό παιχνίδι. Το 2011 φοιτητές και καθηγητές της Νομικής δημιούργησαν την ομάδα Δίκαιο και Τέχνη για να αναζητήσουν τα νομικά ζητήματα που θίγονται σε ορισμένα έργα τέχνης. Με τα χρόνια η ομάδα μεγάλωσε και εξελίχθηκε σε μια διευρυμένη οικογένεια νομικών-καλλιτεχνών, η οποία πλέον μετρά πλήθος μηνιαίων δράσεων που διεξάγονται στη Βιβλιοθήκη της Νομικής.
Τον Ιούνιο έλαβε χώρα η πιο πρόσφατη δουλειά τους. Ένα έργο ενός νεαρού μέλους της ομάδας, του πρωτοετούς φοιτητή Γιώργου Φωτεινέλλη, ο οποίος με αφορμή το πεζό του Καβάφη, «Το Σύνταγμα της Ηδονής», επιμελήθηκε μια εικαστική έκθεση και ένα performance.
Μοιράστηκε μαζί μας ένα μικρό ημερολόγια των ημερών εκείνων:
“Ενθουσιασμένος μετά την πρώτη μου συνάντηση με τα μέλη της ομάδας “Δίκαιο και Τέχνη’’ , προσπαθούσα να συνδυάσω στο μυαλό μου τις δύο αυτές έννοιες και να σκεφτώ μια ιδέα για να φέρουμε στη ζωή. Το ίδιο βράδυ, ξεφυλλίζοντας τον Καβάφη, σκόνταψα σε ένα λογοτεχνικό του κείμενο που δεν είχα υπόψη: “Το Σύνταγμα της Ηδονής’’. Τα παιδιά στην ομάδα λάτρεψαν την ιδέα να ασχοληθούμε με το κείμενο αυτό.”
Το Σύνταγμα της Ηδονής, όχι με την έννοια του στρατιωτικού συντάγματος, αλλά του ανώτατου νόμου, αφορά ένα νέο Σύνταγμα με νέα άρθρα, με διάθεση καλλιτεχνικού καταλογισμού σε κάποια του ισχύοντος Συντάγματος. Είναι ένας διάλογος με τις διατάξεις του Συντάγματός μας, περιστρεφόμενος γύρω από την έννοια της Καβαφικής ηδονής.
Αφετηρία αυτής της προσέγγισης είναι η αμφισβήτηση του Καβάφη στο συγκεκριμένο κείμενο, η αμφισβήτηση απέναντι σε έννοιες όπως η δικαιοσύνη ή η ηθική.
“Όλοι οι νόμοι της ηθικής -κακώς νοημένοι, κακώς εφαρμοζόμενοι- είναι μηδέν.’’
Πρόκειται στην ουσία για εβδομήντα άρθρα-όσα χρόνια έζησε ο Καβάφης-γεμάτα συμβολισμούς, ποιήματα, σβησμένες λέξεις και κενά, «δημοσιευμένα» το καθένα σε χαρτί στο αίθριο της βιβλιοθήκης της Νομικής Σχολής.
Δεν είναι τίποτα παρά μια εξερεύνηση της έννοιας της “διαφάνειας” σε συνάρτηση με την εικαστική απόδοση και το χώρο. Κάποια άρθρα αντικαταστάθηκαν με μεταλλικές αναπαραστάσεις του ανδρικού σώματος, ως ευθεία αναφορά στην έννοια του τάματος και της διάσωσης της νεότητας, που αποτελεί σημαντική πτυχή της ποίησης του Καβάφη».
Ο Γιώργος θέλησε να συνδυάσει υλικά όπως το χαρτί, το σχοινί, την κλωστή, μαζί με το μέταλλο, ώστε να τονιστεί η δυσκαμψία του Συντάγματος αλλά και η φθαρτότητα που μπορεί να ενέχεται σε αυτή.
Φυσικά, η γέννηση της ιδέας αυτής δεν ανάγεται σε εκείνο το βράδυ που ο Γιώργος διάβασε το κείμενο για πρώτη φορά. Κάθε γέννα προϋποθέτει μήνες κύησης. Η δημιουργία ενός έργου αποτελεί αδήλωτη ανάγκη για επούλωση εκείνων που έμαθε κανείς να μη λέει, και που δεν μπορεί να πει. Είναι λογική συνέχεια και αποτέλεσμα των εποχών που περνούν από πάνω μας. Έτσι πιστεύει ο ίδιος.
“Μπαίνοντας στη Νομική δίχως να είναι και πολύ δική μου απόφαση, ξεχνώντας για κάμποσο καιρό την τέχνη στα χέρια, αντιμετωπίζοντας μια νέα πόλη, μια αντιμαχόμενη τάση της νομικής με την αγάπη για την ποίηση και τη φιλολογίας’ όλα μαζί, παρέα με μια προσπάθεια να ξεπεράσω ένα βάρος που λεγόταν _ (Όνομα, γράμμα της αλφαβήτου, μυστήριο, ψαξε στα άρθρα του ΣτΗ), επέπλεαν στην κοιλιά μου, πλάθοντας σιγά σιγά τον εμβρυακό σάκο της κατάληξης. Και το έμβρυο, μιά μάζα, που μου έξυνε την ανάγκη για δημιουργία και ποίηση, που συγκρούονταν με την επιταγή να αποδεχτώ την σχολή, γιατί “πρέπει” και είναι αυτό που οφείλω να κάνω, όπως συνεχίζω να ακούω. Οπότε μετά από οχτώ μήνες στη νέα πραγματικότητα ήρθε η γέννα”.
Αυτό λοιπόν είναι το Σύνταγμα της Ηδονής. Ένα νέο σώμα του δικού του Συντάγματος, με άρθρα που κρύβουν κομμάτια του, κομμάτια ανθρώπων και καταστάσεων που δεν έχουν καταργηθεί, αλλά παραμένουν. Μια ενδότερη μάζα ιστών και οργάνων του σώματός του που προσπαθούν να συμφιλιώσουν την διαμάχη της τέχνης και της ποίησης με την Νομική σε έναν λειτουργικό οργανισμό, καθώς και μια πικρή υπενθύμιση ότι όσο πολεμά κανείς να φύγει μακριά (από ένα συγκεκριμένο άρθρο, εκεί κατά το 50 ή το 60), φτάνει πολύ πιο κοντά του. Μπορεί να είναι και μιά υπενθύμιση να μάθει κανείς τις διατάξεις του αστικού κώδικα για το κυοφορούμενο ή να ξαναπονέσει στα χέρια από την καυτή σιλικόνη και να λερωθεί με τον πηλό.
